Slavs and Tatars: "OdByt", wytłaczany plastik, farba akrylowa, 64 x 91 cm

UDZIELANIE GOŚCINY

Usta usta – monograficzna wystawa Slavs and Tatars tworzy przestrzeń, w której realizowane w różnym czasie prace duetu wchodzą ze sobą w dialog

 

Tytuł z jednej strony budzi skojarzenia z tradycją przekazywania sobie opowieści z ust do ust, z drugiej z resuscytacją, czyli ratowaniem życia osoby poszkodowanej przy zastosowaniu metody „usta usta”. Obydwa są uprawnione, gdy w roli zbawiennego medium obsadzimy język, a raczej różne jego urzeczywistnienia, które zapożyczając się u siebie nawzajem, tłumacząc się czy udzielajac sobie gościny, generują potencjał oporu wobec narzędzia opresji, jakim potrafią być w rękach władców.
Przedmiotem zainteresowania artystów jest historia,tradycja, religia, geopolityka czy literatura powstałe na terenach rozpostartych na wschód od Muru Berlińskiego i na zachód od Wielkiego Muru Chińskiego. Wbrew unifikacyjnej strategii globalizmu deut interesuje się zaprzęgniem do wspólnego działania rozmaitych lokalności. Jednak pozbawionemu umiaru mieszaniu porządków, czasów, dialektów czy historii nie towarzyszy proces stapiania tych różnych głosów w jeden amorficzny dźwięk. Chodzi raczej o uruchmienie maszyny przekładu, która z hybryd kulturowych nakładających na siebie różne przeszłości tworzy leksykon przyszłych sprzeciwów. Język jako twór mięśniowy jamy gębowej, wyginając się we wszelkich możliwych układach, eksploruje ducha oporu skrytego w językach.
 

Hodża Nasreddin – antymodernista, z cyklu Regiony bytu, przedstawia legendarną postać sufickiego mędrca w formie bujaka. Jest on bohaterem opowieści, które krążyły już od średniowiecza na Bałkanach i Bliskim Wschodzie. Slavs and Tatars wykorzystują jedno z popularnych wyobrażeń, przedstawiające Mollę jadącego na ośle tyłem do kierunku jazdy. Postać z ustnych tradycji staje się figurą relacji z przeszłością – nie osiągniemy postępu bez poznania tego, co za nami.

 

Kitab Kebab (Kapuściński – Orbeliani) z cyklu Regiony bytu, książki nadziane na rożen używany do przygotowania kebabu lub kofty sugerują, że poznanie nie musi być procesem wyłącznie intelektualnym, lecz, że podobnie jak jedzenie jest pochłanianiem treści, niespokojnym trawieniem i syceniem głodu.

 

Alfabet zamienny – dywan, na którym w języku arabskim, świętym języku Islamu, napisane jest hasło: „Jezus, syn Marii, On jest miłością”. Sugerując nieuchronność synkretyzmu artyści pokazują, że dla bliskowschodnich chrześcijan to arabski jest językiem ojczystym.

 

W imię Boga, z cyklu Przyjaźń narodów – sztandar, gdzie obok polskiej i rosyjskiej pojawia się również perska wersja językowa hasła „W imię Boga, za Waszą i Naszą Wolność”, może stanowić rekwizyt w walce o transkulturowy politeistyczny synkretyzm.

 

Płacząca szyba, czyli stylizowany napis „Khajda khłopaki” umieszczony na tylnej szybie samochodu duży Fiat, nawiązuje do praktykowanej w Iranie tradycji pisania inwokacji do rodziny proroka Mahometa na szybach samochodów w trakcie obchodów miesiąca muharram (święta upamiętniającego zamordowanie szyickiego bohatera i męczennika Husajna ibn Alego, prawnuka proroka Mahometa). W pracy Slavs and Tatars tradycja wpisana została w kontekst polski, równoczesnie jednak użycie liter „kh” zapisywanych jako wymowa trwardego gardłowego „h” uruchamia skojarzenia z językami euroazjatyckimi.

 

Dunjas, Donyas, Dinias, z cyklu Władza podstawiania – bliskie fonicznie słowa oznaczające pigwę, świat i melon zostają wizualnie ze soba połączone w jednym przedmiocie.

 

Listy miłosne to cykl dziesięciu dywanów (na wystawie prezentowanych jest osiem) przedstawiających wizerunki powstałe w wyniku przetworzenia ilustracji autorstwa Władimira Majakowskiego. Tematem cyklu jest miłość do liter, które stawiały opór reformom języka podejmowanym przez euroazjatyckie imperia.

 

(Opisy prac zostały zaczerpnięte z przewodnika po wystawie. Wystawę można zobaczyć w stołecznym CSW do 19 lutego, kurator: Jarosław Lubiak)